Kuzey Anadolu Fayı'nın Doğu Kesimin Kabuk Deformasyonlarının ve Blok Kinematiğinin GPS Ölçümleri ile Araştırılması, Depremselliği ve Deprem Potansiyelinin Değerlendirilmesi

Proje kodu: 103Y043

Proje adı: Kuzey Anadolu Fayı'nın Doğu Kesimin Kabuk Deformasyonlarının ve Blok Kinematiğinin GPS Ölçümleri ile Araştırılması, Depremselliği ve Deprem Potansiyelinin Değerlendirilmesi

Proje yöneticisi: Doç. Dr. Haluk Özener

Destekleyen Kurum: TUBİTAK

Özet: Bu proje, Kuzey Anadolu Fay Zonu’nun doğu kesimindeki kabuk deformasyonları ve blok kinematiği, ayrıca bölgenin depremselliğini ve deprem potansiyelini araştırmak üzere, Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü ve TÜBİTAK-MAM işbirliği ile gerçekleştirilmiş bir projedir.

Arabistan plakasının kuzeye doğru hareketinden dolayı, Erzincan-Karlıova bölgesi sıkışmakta ve bu, Kuzey ve Doğu Anadolu Fay Zonları tarafından batıya doğru kaçış şeklinde iletilmektedir (Şengör et.al., 1985, Dewey et.al., 1986). Aktif fayların geometrik şekli bu bölgede kabuksal kısalmanın yeraldığını gösterir ve Türkiye’deki maksimum kabuk deformasyonu bu bölgede meydana gelmektedir. Buna rağmen KAFZ’nin Yedisu segmenti bir sismik boşluk olarak tanımlanır (Barka et.al., 1987) ve 1784 depreminden beri kırılmamıştır (Ambraseys, 1975). Büyük deprem hareketleri açısından bu bölge Türkiye’deki tektonik olarak en aktif bölgedir ve her 3-4 yılda büyük depremler üretebilmektedir. Çok açıktır ki 1992 Erzincan ve 2003 Pülümür depremlerini takiben, KAFZ’nin Yedisu segmentindeki “Coulomb stress” yüklemesi önemli bir şekilde artmıştır ve   sismik (ağ), jeodezik (GPS, InSAR) ve jeokimyasal (Radon emisyonları) gibi tekniklerle bölgenin daha duyarlı bir şekilde deprem etkinliğinin izlenmesi gerektiğini bir kez daha ortaya koymuştur.

Proje kapsamında çalışma bölgesine 14 adet yeni GPS noktası tesis edilmiş olup, eşit zaman aralıkları ile 16 GPS noktasında gerçekleştirilen 3 ölçme kampanyası yardımıyla bölgenin güncel tektonik özellikleri ve depremselliği hakkında bilgiler elde edilmiştir. Çalışmada, bölgeye yakın yerlerde daha önce tesis edilmiş olan Türkiye Ulusal Temel GPS Ağı (TUTGA) noktalarında ve sürekli GPS noktalarında yapılan gözlemlerden de yararlanılmıştır.

Proje kapsamında çalışma bölgesinde (Varto, Tunceli-Pertek ve Erzurum) 3 adet deprem istasyonunun (üç bileşenli) kurulumu da gerçekleşmiştir. Bu sayede, bölgedeki deprem etkinliğinin eş zamanlı olarak izlenmesi, bölgenin deprem oluş düzeni ve olası deprem potansiyelinin fiziksel olarak ortaya konabilmesi ve bölgedeki kabuk deformasyonunun kinematiğinin ayrıntılı olarak incelenebilmesi mümkün olmuştur.